PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Ab Uyum Yasaları


SELİM_HAN
05-21-2008, 12:22 AM
Avrupa Birliği (AB) üyelik sürecinde, mevzuatımızı AB mevzuatına uyumlu hale getirmek üzere mevcut yasalarda çeşitli düzenlemeler ve eklemeler yapılarak günümüze kadar 7 Uyum Paketi hazırlanmıştır. Sözkonusu uyum paketleri getirdiği yeniliklerle birlikte aşağıdaki şekilde özetlenebilir:

1.Uyum Paketi (6 Şubat 2002): Düşünce özgürlüğü kapsamında TCK'nın 159 ve 312. maddeleriyle Terörle Mücadele Yasası'nın 7 ve 8. maddelerinde değişiklik yapıldı.
Hapis cezası süreleri düşürüldü. DGM'lerde 15 güne kadar uzatılan gözaltı süresi 4 güne indirildi. Özel hayatın gizliliği, haberleşme ve konut dokunulmazlığına güvence getirildi.

2. Uyum Paketi (9 Nisan 2002): Dernekler Yasası ile Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'nu değiştirildi, sınırlamalar azaltıldı. İşkence ve kötü muamele sebebiyle AİHM'in hükmettiği tazminatların bu suçları işleyen görevlilere ödettirilmesi düzenlendi. Partilerin kapatılması zorlaştırıldı. Basın Kanunu'ndaki "yasaklanmış dil" kavramı kaldırıldı. Suç işleyen basın kuruluşlarının kapatılma süresi de 30 günden 15 güne indirildi. Basılı eserlerin toplatılması, basım makinaları ve aletlerine el konulmasının ise mahkeme kararı ile olması kararlaştırıldı.
18 yaşında ve fiil ehliyetine sahip herkese dernek kurma hakkı tanındı. Affa uğramış olsalar bile, bazı suçlardan daha önce hüküm giyenlerin ise dernek kurması yasaklandı. 312. maddeden hüküm giyenler de 5 yıl süreyle bu haktan mahrum edildi.
Dernek, sendika ve meslek kuruluşları amaçları dışında da toplantı ve gösteri yürüyüşü yapabilecekler. Bu toplantıları düzenleme yaşı da 21'den 18'e indirildi.
İşkence ve kötü muamele sebebiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin hükmettiği tazminat, bu suçları işleyen görevlilere ödettirilmesi kararlaştırıldı..
Parti kapatmalarda "odak olma" tanımında partiler lehinde düzenleme yapıldı. Ayrıca partilere kapatma yerine Hazine yardımından men cezası verilebilmesi kararlaştırıldı.
Sanık ile avukatının görüşmelerini sınırlandıran madde kaldırıldı.
Kaymakamlara sadece mülki idare amirliği sınıfından olanların vekalet edebilmesi, Jandarma komutanlarının bundan böyle kaymakamlara vekalet edemeyeceği kararlaştırıldı.

3. Uyum Paketi (9 Ağustos 2002): Anayasa değişikliği çerçevesinde kanunlardaki idam cezaları kaldırılarak yerine müebbet ağır hapis cezası getirildi. Azınlık vakıflarının taşınmaz mal edinmelerinin önündeki engeller kaldırıldı. Radyo ve televizyonlarda Kürtçe yayın yapılmasına ilişkin düzenleme hayata geçirildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye aleyhine verdiği kararların yeniden yargılama sebebi sayılmasına ilişkin değişiklik yapıldı.
4. Uyum Paketi (11 Ocak 2003): Siyasi Partiler Yasası ve Adli Sicil Kanunu'nda değişiklik yapılarak siyasi yasaklar yumuşatıldı. Siyasi yasaklıların milletvekili seçilmelerinin önündeki engel kaldırıldı. Siyasi Partiler Yasası'nda değişiklik yapılarak parti kapatılmasını zorlaştıran düzenlemeler getirildi. İşkence cezalarının paraya çevrilemeyeceği ve ertelenemeyeceği yönünde değişiklik yapıldı.

5. Uyum Paketi (4 Şubat 2003): Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına dayanarak yeniden yargılama yapılması kolaylaştırıldı. Yasanın kapsamına daha önce kesinleşmiş kararlar da alınarak eski DEP milletvekilleri Leyla Zana ve arkadaşlarının da yeniden yargılanmasının yolu açıldı.

6. Uyum Paketi (19 Temmuz 2003): Terörle Mücadele Yasası'nın "devletin bölünmez bütünlüğü aleyhine propaganda yapma" suçunu tanımlayan ünlü 8. maddesi kaldırıldı. Özel televizyonlarla birlikte TRT'nin de Kürtçe yayın yapmasına imkan sağlandı. Çocuklara bazı isimlerin konulamayacağına ilişkin yasak kaldırıldı. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nda değişiklik yapılarak DGM'lerle diğer mahkemeler arasındaki yargılama farklılığına son verildi.
Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine İlişkin Türkiye Ulusal Programı çercevesinde; Türk Ceza Kanunu, Vakıflar Kanunu, Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri hakkında Kanun, Nüfus Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin Kuruluş ve yargılama Usulleri Hakkında Kanun, İmar Kanunu, Sinema Video ve Müzik Eserleri Kanunu, Adli Sicil Kanunu, Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve yayınları Hakkında Kanun ve Terörle Mücadele Kanununda değişiklikler yapıldı.
TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeler sırasında, tasarıda yer alan "Türkiye Cumhuriyetinin üye olduğu uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile bu kuruluşlara üye ülkelerin gözlemcileri ve Hükümet tarafından uygun görülen uluslararası hükümet dışı kuruluşların gözlemcileri, seçimlerin tüm aşamalarını sadece izleyebilirler" şeklindeki hüküm (Tasarı 5. madde) önerge ile yasa metninden çıkarıldı.

7. Uyum Paketi (30 Temmuz 2003): MGK'nın görev tanımı değiştirilerek yetkilerine bazı sınırlamalar getirildi. MGK Genel Sekreterliği'nin kurul kararlarını takip ve kontrol yetkisi kaldırıldı. Sivillerin MGK genel sekreteri olmasının yolu açıldı. Ayda bir toplanan MGK'nın iki ayda bir toplanabileceği hükme bağlandı. Sayıştay'ın askerî harcamaları, gizlilik esası çerçevesinde denetlemesi imkanı getirildi. Sivillerin barış zamanında askerî mahkemelerde yargılanması kaldırıldı.
Yasa, Türk Ceza Kanunu, Dernekler Kanunu, Ceza Muhakemeleri Usulu Kanunu (CMUK), Sayıştay Kanunu, Milli Güvenlik Kurulu ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Kanunu, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu, Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretim İle Türk Vatandaşlarının Farklı Dil ve Lehçelerinin Öğrenilmesi Hakkında Kanun, Vakıflar Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Terörle Mücadele Yasası, Türk Medeni Kanunu ve Askeri Mahkemeleri Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Kanunu'nun çeşitli maddelerinde değişiklik öngörüyor.
TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeler sırasında, MGK'nın görevlerinin yeniden tanımlandığı 24. maddeye, AKP'li milletvekillerinin önergesiyle, "Başbakan, MGK'nın tasviye kararları ve görüşlerini değerlendirmek üzere Bakanlar Kurulu'na sunulması ve bu tavsiye kararlarının Bakanlar Kurulu'nda kabul edilmesi halinde, bunların uygulanmasında koordinasyonu izlemek üzere bir başbakan yardımcısını görevlendirebilecek" hükmü eklendi

8. Uyum Paketi: Eşitliğe anayasal güvence: Kadın-erkek eşitliğinin özellikle uygulamada sağlanması amacıyla Anayasa'nın 'Kanun önünde eşitlik' başlıklı maddesine, "Kadın ve erkek eşit haklara sahiptir. Devlet kadınlar ve erkeklerin eşitliğini yaşama geçirmesini sağlamakla yükümlüdür" fıkrası eklendi.
DGM'ler kaldırıldı: DGM'lerin kuruluşunu düzenleyen Anayasa'nın 143. maddesi yürürlükten kaldırıldı. Bundan sonra ihtisas mahkemelerinin kurulması için yasal düzenleme yapılacak.
YÖK'te askeri üyeye son: Anayasa'nın 131. maddesinin ikinci fıkrasındaki "Genelkurmay Başkanlığı'nca seçilecek üye" ibaresi kaldırıldı. YÖK'te artık askeri üye bulunmayacak.
Sayıştay denetleyecek
Askeri harcamalara şeffaflık: Anayasa'nın 160. maddesinin 'TSK elinde bulunan devlet mallarının TBMM adına denetlenmesi usulleri, Milli Savunma'nın gerektirdiği gizlilik esaslarına uygun olarak düzenlenir' şeklindeki son fıkrası yürürlükten kalktı. Askeri harcamalar Sayıştay denetimine tabi tutulacak.
Egemenliğin paylaşımı: Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrasına 'usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkacak uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır' cümlesi eklendi. Buna göre BM, Avrupa Konseyi, AB gibi kuruluşların çatısı altında imzalanan temel hak ve özgürlükleri kapsayan sözleşmeler, kanunlarımızın üzerinde olacak. Mahkemeler bundan sonra temel hak ve özgürlüklere ilişkin davalarda farklı hükümler içermesi halinde uluslararası sözleşme hükümlerine göre karar verecek.
Uluslararası Ceza Divanı'na katılım: Anayasa'nın 38. maddesinin onuncu fıkrası "Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez"; son fıkrası ise "Uluslararası Ceza Divanı'na taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç olmak üzere vatandaş, suç sebebiyle yabancı bir ülkeye verilemez" şeklinde değiştirildi. Böylece Türkiye, AB müktesebatının parçası olan Uluslararası Ceza Divanı Statüsü'nü imzalamayan tek Avrupa ülkesi olmama yönünde büyük bir adım attı.
İdam temizliği: Anayasa'dan ölüm cezalarına atıfta bulunan hükümler ayıklandı. Anayasa'nın 'Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması' başlıklı 15. maddesindeki 'ölüm cezalarının infazı'; 'Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı' başlıklı 17. maddesindeki 'mahkemelerce verilen ölüm cezalarının yerine getirilmesi hali', 'Suç ve cezalara ilişkin esaslar' başlıklı 38. maddesindeki 'savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez' ve 'TBMM'nin görev ye yetkileri başlıklı' 87. maddesindeki 'kesinleşen ölüm cezalarının yerine getirilmesine' ibareleri Anayasa'dan çıkarıldı.
Basın özgürlüğünü koruma: Anayasa'nın 'Basın araçlarının korunması' başlıklı 30. maddesi, "Kanuna uygun şekilde basın işletmesi olarak kurulan basımevi ile basın araçları, suç aleti olduğu gerekçesiyle zapt ve müsadere edilemez veya işletilmekten alıkonulamaz" şeklinde değiştirildi. Böylece basım araçlarının müsadere edilmesine ilişkin hüküm kaldırıldı.